عمرو اسير شد و پس از مدتى به بغداد گسيل گشت . خبر شكست عمرو را در بغداد با مسرت فراوان تلقى كردند . به‌رغم آن‌كه اعمال اسمعيل با خواست اعلان شده خليفه منافات كلى داشته ، وى به شتاب تأييد كامل خويش را در برابر عمل اسمعيل كه فاتح شده بود ابراز داشت « 1 » . به ظن قوى ، حكومت بغداد در ضمن اجراى خواست عمرو ، در عين حال ، توسط رسولان مخفى ، اسمعيل را به مقاومت تهييج مىنموده « 2 » . اسمعيل ، تا پايان زندگانى ، تابع وفادار خليفه باقى ماند و اندك‌اندك همهء نواحى شمالى ايران را به زير اطاعت حكومت خويش درآورد « 3 » . جانشينان وى ناگزير نواحى كرانهء درياى خزر و بخش غربى ايران را به دودمان‌هاى شيعى مذهب - علويان و زياريان و خاندان بويه « 4 » كه ظاهرا به توده‌هاى مردم متكى بوده و بيش از سامانيان در ارضاى تمايلات ملى ايرانيان كوشا بودند واگذار كردند « 5 » . مورخانى كه به شرح مبارزه ميان سامانيان و صفاريان پرداخته بىشك نسبت به سامانيان حسن توجه داشته‌اند . سامانيان از لحاظ اصل و تبار ، بر خلاف مستبدان نظامى كه از ميان خلق برخاسته بودند - تعقيب كنندهء طبيعى كارهاى

--> ( 1 ) - طبرى ، I I I ، 2195 . ( 2 ) - نظام الملك ، چاپ شفر ، متن ، 14 ، ترجمهء 22 . ( 3 ) - رجوع شود به : Ej , II ) « jsmail b . Ahmed » ، Barthold ( 4 ) - لن - پول ، « دودمان‌هاى مسلمان » ، ص 104 ، 119 - 112 . ( 5 ) - مؤسس دودمان زيار مرداويج آرزوى احياى تاج‌وتخت ساسانيان در سر داشت ( ابن الاثير ، چاپ تورنبرگ ، VIII ، 226 - از مسكويه رجوع شود به چاپ كائتانى ، V ، 489 ) . در سكه‌هاى افراد آل بويه غالبا به لقب باستانى ايرانى يعنى « شاهنشاه » برمىخوريم .